LIV Verloskundigen

Doen en laten

Tijdens de zwangerschap zijn er een aantal dingen die je beter wel of beter niet kunt doen. Hieronder volgt een opsomming.

- Alcohol - Cafeïne
- Drugs - Foliumzuur
- Gevaarlijke stoffen - Infectieziekten
- Lijnen - Medicijnen
- Multivitamines - Pijnstillers
- Roken - Saunabezoek
- Sport - Toxoplasmose en listeria
- Vakantie - Vis
- Vitamine A - Vitamine D
- Voeding - Werk
- Zonnebank

Alcohol

Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap kan leiden tot miskramen, een te laag geboortegewicht, vroeggeboorte, aangeboren afwijkingen, sterfte van het kind tijdens de zwangerschap, vertraagde geestelijke ontwikkeling en gedragsstoornissen. Ook tijdens de borstvoeding heeft het gebruik van alcohol ongunstige effecten op het kind.
Ons advies is dus om helemaal geen alcohol te gebruiken in de zwangerschap en borstvoedingsperiode.
Indien nodig kun je bij ons terecht voor hulp bij het stoppen met drinken.
Voor meer informatie, zie ook: www.alcoholpreventie.nl

Cafeïne

Drink niet meer dan 4 koppen koffie of glazen cola per dag in verband met cafeïne.

Drugs

Het gebruik van alle soorten drugs tijdens de zwangerschap is slecht voor de baby. Hij kan verslaafd raken en moet dan na de geboorte worden opgenomen om af te kicken.
Er is een verhoogde kans op vroeggeboorte en groeiachterstand. Als je drugs gebruikt, of hebt gebruikt bespreek dit dan met ons, zodat wij je hier zo goed mogelijk in kunnen begeleiden.

Foliumzuur

Wanneer je stopt met anticonceptie is het verstandig om te beginnen met het slikken van foliumzuur (0,4 mg). Het advies is dit te gebruiken vanaf minimaal 4 weken voor tot 8 weken na de bevruchting. Dit verkleint de kans op een open rug. Bovendien bevordert foliumzuur de ijzeropname in je bloed. Zie ook informatie onder kopje kinderwens.

Gevaarlijke stoffen

Bepaalde stoffen kunnen gevaarlijk zijn voor de ongeboren vrucht.
Meer informatie hierover vind je op www.erfelijkheid.nl.

Infectieziekten

Het is mogelijk dat je in de zwangerschap te maken krijgt met infectieziekten zoals bijvoorbeeld waterpokken of kinkhoest. Je mag ons altijd bellen als je iets in de omgeving bent tegen gekomen en je hebt vragen. Je kunt voor vragen hierover ook terecht op verschillende sites zoals www.rivm.nl of www.ggd.nl

Lijnen

Lijnen is echt af te raden. Als je flink afvalt, komen er namelijk afvalstoffen vrij uit het vetweefsel. Deze kunnen schadelijk zijn voor de baby. Dit geldt voor de zwangerschap, maar ook in de borstvoedingsperiode.

Medicijnen

Indien het nodig is pijnstilling te gebruiken mag je in de zwangerschap alleen paracetamol gebruiken. Andere medicijnen mogen alleen in overleg met je behandelend arts. Wanneer je al medicijnen gebruikte voor je zwanger werd overleg dan met je arts of je deze kan blijven gebruiken en meld dit bij ons als je je inschrijft. Ook homeopathische middelen kunnen schadelijk zijn. Het gebruik van bijvoorbeeld Valeriaan en St. Janskruid raden wij af.
Voor verdere vragen op het gebied van medicijnen in de zwangerschap kan je terecht bij de apotheek.

Multivitamines

Als je multivitamines wilt gebruiken, zorg dan dat je preparaten gebruikt die speciaal voor zwangeren zijn. Hierin zit een aangepaste hoeveelheid vitamine A. In principe zijn deze multivitamines niet nodig indien je gezond en gevarieerd eet.

Pijnstillers

Heb je koorts, hoofdpijn, griep of iets dergelijks en wil je iets innemen tegen pijn dan mag je alleen de gewone paracetamol gebruiken. Paracetamol passeert de placenta niet en heeft daarom geen invloed op de ontwikkeling van het kind. Paracetamol met toevoegingen als coffeïne/codeïne etc. of ibuprofen, aleve, panadol, etc bevatten stoffen die de placenta wel passeren en worden daarom niet geadviseerd in de zwangerschap.
Advies: Gebruik alleen pure paracetamol, hiervan mag je 6 tabletten van 500mg per 24 uur gebruiken.

Roken

Roken tijdens de zwangerschap is uitermate slecht voor de baby. Zelfs als je zelf niet rookt, maar wel regelmatig in rokerige ruimtes komt, kan dit effect hebben op zijn gezondheid. De schadelijke stoffen in de rook zorgen dat de moederkoek(placenta) waardoor je kind wordt gevoed minder doorbloed raakt.

Kinderen van (mee)rokende moeders hebben gemiddeld een lager geboortegewicht en hebben ook een grotere kans te vroeg geboren te worden. Dat maakt ze extra kwetsbaar. Bij het opgroeien hebben ze meer kans op het ontwikkelen van allergieën. Zelfs op latere leeftijd zijn de effecten nog merkbaar, deze kinderen van (mee)rokende moeders hebben dan nog een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Er zijn ook aanwijzingen dat roken één van de risicofactoren is voor wiegendood. Wiegendood komt meer voor als in de buurt van de baby (tijdens en na de zwangerschap) wordt gerookt. Wanneer jij of je partner rookt, bespreek dit dan met ons.

Saunabezoek

Wat de effecten zijn van saunabezoek in de zwangerschap is niet aangetoond. Het bezoeken van de sauna is in de zwangerschap toegestaan mits je gewend bent regelmatig naar de sauna te gaan. De eerste 3 maanden is sauna bezoek af te raden.
De hete lucht sauna mag je gewoon gebruiken, ga alleen niet zo hoog zitten als normaal en blijf er wat korter in. In de zwangerschap reageert je lichaam sneller als iets niet prettig is. Luister daarom goed naar je lichaam. Zorg dat je na iedere saunagang echt goed afkoelt en een pauze inlast.
De infrarood sauna is niet toegestaan, dit omdat infrarood een dieptewerking heeft en je lichaam meer naar binnen toe opwarmt. Dit kan het kind schaden omdat de baarmoeder teveel opwarmt.

Sport

Sporten mag je in principe de hele zwangerschap, zolang dit nog prettig voelt. Je lichaam geeft vanzelf aan wanneer je een stapje terug moet gaan doen. Buikspieroefeningen raden wij af. De schuine buikspieren mag je wel blijven trainen, al is het wel verstandig dit rustiger aan te doen. Paardrijden, kickboksen, skiën en andere risicovolle sporten raden wij af in de zwangerschap. Het risico dat je valt of anderszins gewond raakt bij deze sporten is verhoogd.

Toxoplasmose en listeria

Het is beter om geen (ongewassen) rauwe voedingsmiddelen te eten, omdat deze de bacterie Listeria monocytogenes of de parasiet Toxoplasmosis gondii kunnen bevatten. Deze bacterie en parasiet zijn relatief ongevaarlijk voor de moeder, maar kunnen wel gevaarlijk zijn voor een ongeboren kind. Ze kunnen een miskraam, vroeggeboorte, afwijkingen aan hersenen en ogen, stuipen, blindheid, aangeboren aandoeningen, doodgeboorte en andere ontwikkelingsstoornissen veroorzaken. Als je eenmaal besmet bent geweest met de Toxoplasmosis-parasiet, dan vormt het lichaam antistoffen die het lichaam beschermen tegen nog een infectie. Veel mensen zijn al eens zonder het te weten besmet geweest en zijn dus beschermd. Maar een groot deel van de zwangere vrouwen (45%) heeft geen antistoffen tegen toxoplasmose. Het is dus belangrijk om altijd voldoende voorzorgsmaatregelen te treffen.

Je kunt besmetting voorkomen door:
- Geen rauwe voedingsmiddelen te eten (pas ook op met (franse) kazen waarin rauwe melk is verwerkt, op de verpakking staat dan vaak: au lait cru.)
- Groenten en rauwkost zorgvuldig te wassen.
- Aangebroken producten goed afgedekt in de koelkast te zetten.
- Aangebroken producten niet te lang te bewaren

Omdat de toxoplasmose-parasiet ook in de uitwerpselen van katten kan zitten, is het daarnaast ook aan te raden om:
- Bij voorkeur iemand anders de kattenbak elke dag te laten legen en goed te laten schoonmaken. Als je zelf de kattenbak schoonmaakt, draag dan handschoenen en was de handen daarna goed.
- Bij het tuinieren handschoenen te dragen en daarna de handen goed te wassen.

Let op: Vooral een goede hygiëne is erg belangrijk!
Verwissel dagelijks uw vaatdoekje op het aanrecht, dit is een echte broedplaats voor bacteriën.

Vakantie

Je kan gerust op vakantie gaan als je zwanger bent. Het is natuurlijk wel verstandig een bestemming te kiezen waar goede medische zorg mogelijk is als er zich onverhoopt complicaties voordoen. Informeer voor vertrek bij je ziektenkostenverzekeraar tot welke zwangerschapsduur zij zorg in het buitenland vergoeden!

Voor sommige landen worden vaccinaties aangeraden, bij de afdeling reizigersinformatie van de GGD kunnen ze je precies vertellen welke je mag in de zwangerschap.

Vliegmaatschappijen willen meestal geen zwangere vrouwen meer vervoeren die langer dan 32 tot 34 weken zwanger zijn om geen bevalling in de lucht te riskeren, maar medisch gezien er geen bezwaar tegen een vliegreis. Soms vraagt de maatschappij om een vliegverklaring, deze kan je bij ons krijgen. We hebben alleen bezwaar tegen een verblijf op grote hoogte (hoger dan 2000 meter) omdat daar minder zuurstof in de lucht zit. (In het vliegtuig zelf worden luchtdruk en zuurstof automatisch geregeld.) Let goed op wat je eet op vakantie. In weinig landen is de hygiëne zo goed geregeld als in Nederland. Eet vooral geen hapjes van kraampjes op het strand of in een winkelstraat. Je weet nooit hoe lang een product al buiten de koeling ligt. Verder is schepijs af te raden, dit is veelal een bron van bacteriën. Neem geen risico met eten dat je niet vertrouwt.

Vis

Voor de ontwikkeling van de hersenen van het kind lijkt het verstandig regelmatig (zo'n 2x per week) vette vis te eten. Daarnaast geeft het regelmatig eten van vette vis een beter geheugen bij moeder en verlaagt het de kans op depressiviteit. Haal vis het liefst vers van de viswinkel en eet het niet rauw, dit met het oog op listeria infecties. Wees voorzichtig met roofvissen als zwaardvis, snoekbaars, haai, koningsmakreel en verse tonijn. Eet hiervan maximaal 100gr per week dit omdat roofvissen meer dioxines bij zich dragen. Tonijn uit blik mag je wel 2x per week eten, dit bevat minder dioxines. Verder is het af te raden om voorverpakte vis(zoals gerookte zalm) te eten. Dit omdat voorverpakte vis vaker besmet is met listeria. Eet je liever geen vis, dan is het ook prima om visolie capsules te gebruiken, het nut hiervan is nog niet officieel bewezen. Deze hebben hetzelfde effect als het eten van vis, je kunt de capsules kopen bij de drogist, apotheek of reformwinkel.

Vitamine A

Wees voorzichtig met orgaanvlees zoals lever, dit bevat veel vitamine A wat niet goed is voor de ontwikkeling van de baby. Eet daarvan maximaal 1 dun besmeerde boterham per dag.

Vitamine D

Tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode is het verstandig om 5 microgram vitamine D per dag extra tot je te nemen. Tijdens de zwangerschap wordt vitamine D ontnomen voor de botopbouw van het kind. De borstvoeding neemt ook een deel van jouw vitamine D. Ter voorkoming van botontkalking op latere leeftijd is het daarom verstandig de vitamine D aan te vullen. Gebruik je een multivitamine, dan zit daar over het algemeen genoeg vitamine D in, gebruik je geen Multi, dan kun je Vitamine D kopen bij de drogist of apotheek.

Voeding

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. 'Eten voor twee' is niet nodig. Onderstaande basisvoeding is gemiddeld per dag nodig tijdens de zwangerschap:
- Brood, 6 sneetjes
- Aardappelen, rijst, pasta of peulvruchten: 4 stuks of 4 opscheplepels
- Groente: 4 opscheplepel
- Fruit: 2 stuks
- Zuivel: 400 ml melkproducten en 20 gram kaas
- Vlees(waren), vis, ei en vleesvervangers: 100-120 gram
- Halvarine, margarine, bak-en braadproducten: 40 gram
- Dranken: minimaal 1,5 liter

Zie voor meer informatie: www.voedingscentrum.nl

Werk

Sommige werkomstandigheden vormen een risico voor de zwangerschap. Daarom zijn er in de wetgeving regelingen voor zwangere en pas bevallen vrouwen (de Arbeidsomstandighedenwet en het Besluit zwangere werkneemsters). Werk waarin je wordt blootgesteld aan forse trillingen, radioactieve straling, chemische stoffen of infectierisico's zijn niet goed voor de zwangerschap. Dat geldt ook voor zwaar lichamelijk werk.
Overleg in zulke gevallen met je werkgever of de bedrijfsarts (arbodienst) of je werk kan worden aangepast of dat je misschien tijdelijk ander werk kan doen. Een zwangere vrouw heeft ook recht op extra pauzes en hoeft in principe niet over te werken of nachtdiensten te draaien. Dit geldt tot zes maanden na de bevalling.

Er zijn ook regels voor borstvoeding en werk. Zie voor meer informatie: www.arboportaal.nl.
Tijdens het spreekuur kun je ons om een zwangerschapsverklaring vragen.

Zonnebank

Gebruik van de zonnebank wordt in de zwangerschap afgeraden. In de zwangerschap heb je meer last van pigmentvorming. Onder invloed van de straling van de zonnebank kun je lelijke pigmentvlekken krijgen. Wees daarom ook voorzichtig in de volle zon.